เหตุใด มัธยมและสมผุสในคัมภีร์สารัมภ์ จึงต้องแยกเป็นปฐมและทุติยะ
เหตุใด มัธยมและสมผุสในคัมภีร์สารัมภ์ จึงต้องแยกเป็นปฐมและทุติยะ ขอท้าวความกันก่อน ข้อสังเกตและเหตุในข้อนี้ เป็นสิ่งที่ได้มาจากงานวิจัยของคณะนักวิทยาศาสตร์จากต่างประเทศที่ได้ทำการวิจัยเรื่องการคำนวณหาอุปราคาในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งในงานวิจัยนั้น มีการยกตัวอย่างสาธิตส่วนหนึ่งจากตำราคัมภีร์สารัมภ์มาด้วย แต่สูตรกับวิธีการนั้น เป็นวิธีการตีความและเรียบเรียงใหม่โดยอาศัยแนวทางของวิชาการดาราศาสตร์และคณิตศาสตร์ในปัจจุบัน สำหรับสูตรที่ทำให้จับทางได้ ถึงเหตุและผลของการแยกทั้งค่ามัธยมและสมผุสออกเป็นปฐมและทุติยะ ก็คือ สูตรการหามัธยมที่ใช้ในงานวิจัย นั่นแหละ โดยพบว่า เมื่อแทนค่าอุณทินลงไปในสูตร ค่ามัธยมที่ได้ จะตรงกับค่าของมัธยมทุติยะจากการทำตามขั้นตอนในวิธีการเดิมตามคัมภีร์สารัมภ์ และเมื่อแทนค่าอุณทินลบด้วย 1 เข้าไป ค่ามัธยมที่ได้จะตรงกับค่าของมัธยมปฐม อาจกล่าวได้แล้วว่า มัธยมทุติยะจะเป็นค่าที่เนื่องมาจากอุณทิน และมัธยมปฐม เป็นค่าที่เนื่องมาจากอุณทินลบด้วย 1 รวมไปถึงค่าสมผุสทุติยะและปฐมด้วย เพราะเป็นค่าที่หาได้ต่อเนื่องกัน คำถามต่อมาก็คือ ทั้งมัธยมทุติยะและปฐม คือควา...